Pokazywanie postów oznaczonych etykietą HAIKUISH CURIOSITIES | HAIKOWE CIEKAWOSTKI. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą HAIKUISH CURIOSITIES | HAIKOWE CIEKAWOSTKI. Pokaż wszystkie posty

6.02.2011

Haikowe ciekawostki (1) | Najdłuższe haiku (sic!)


[...] po rewolucji Meiji europejski wiek XIX rozmiłował się w Japonii i w początkach następnego stulecia próbowano przystosować pewne gatunki poezji japońskiej do języka niemieckiego , hiszpańskiego, francuskiego.  Paul Claudel  wydał rzekome dodoitsu *, a w Europie mnożyły się haikai. Pozostaje kwestia otwartą, czy owe wiersze zasługują na te "zastrzeżone" - jak by to określił kupiec -nazwy. Gdy moi znajomi Japończycy czytali rzekome haikai, silące się na zwięzłość oryginału, nie odnaleźli  w nich nic ze swej własnej poezji. Czy różnica wynika z warunków ekonomicznych czy politycznych? Czy zależy od superstruktur filozoficznych lub religijnych, od tradycyjnych obrazów, czy wreszcie od fonetyki i gramatyki języków? Wiadomo, że haikai zawiera siedemnaście sylab. Ale Francuz  Victor Paul d'Arsent wydał "Haikais a la maniere occidentale" (1959) zbiór wierszy, gdzie niektóre  mają więcej niż po dwie strony. Można sobie postawić pytanie , czy miał prawo zastosować tu japońską nazwę. [...]
 ——  Rene Etiemble, Porównanie to jeszcze nie dowód (1968). Przeł. Wanda Błońska. [w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą. Antologia. Oprac. H. Markiewicz. T. II. Warszawa 1976, s. 216-243.

* dodoitsu -  japoński gatunek poetycki, rodzaj ludowej pieśni, zazwyczaj o tematyce miłosnej, zwykle o zabarwieniu komicznym, utwór czterowersowy, 26 sylabowy o stałym wzorcu:  7-7-7-5


5.01.2011

"Wkoło świeży śnieg" - spojrzenia trzech kobiet

wkoło świeży śnieg
którędy przejdą
moi goście?
 

To piękne haiku Magdy przywodzi na myśl japońską tankę napisaną 1000 lat temu i jest dobrą ilustracją różnicy między tymi odrębnymi gatunkami poetyckimi.

Matsu hito no
Ima mo kitaraba
Ikaga semu
Fumamaku oshiki
Niwa no yuki kana
Izumi Shikibu (947-1034)

If the one I wait
Should come at this very moment,
What would I do?
How I'd begrudge any footprint
That ruined my garden snow!
tł. Edwin A. Cranston

Jeżeli ten, na kogo czekam
Przyjdzie teraz- co zrobię?
Dziś rano ogród w śniegu
Tak ładny bez śladu kroków.
tł. Czesław Miłosz

W swoim "eksperymentalnym dzienniku, ograniczonym do jednego roku" (od sierpnia 1987 do sierpnia 1988) Czesław Miłosz pyta i sam odpowiada:
"Czy taki wiersz jest instrumentem poznania? Tak, poznania, na poziomie głębszym niż filozofia."
Cz. Miłosz, "Rok myśliwego", Znak - Społeczny Instytut Wydawniczy Znak sp. z o.o. 2001, s. 274. 

Znane jest również inne tłumaczenie:

Jeśli ten którego tak czekam
przyjdzie, cóż uczynię?
Rankiem ogród w śniegu zbyt piękny jest
by splamić go śladami stóp. 
Izumi Shikibu, Ono No Komachi  "Świat miłości", przełożył Marek Has, Miniatura 2004, s. 47.

W oryginale i angielskim przekładzie żal jest wyraźnie wyartykułowany, a w tłumaczeniu Miłosza mamy jedynie wypowiedzenie i ocenę stanu ogrodu przed przyjściem gościa. Natomiast Has, stosując spójnik celu - 'by', daje nam już prawie (?) gotową interpretację. Interpretację odartą z niedopowiedzenia.

I wreszcie trzecia kobieta - Anna Maria Jopek zainspirowana tanką Izumi Shimizu także wyśpiewała "Biel" (muzyka i słowa: Marcin Kydryński, aranżacja: Marcin Kydryński/Pat Metheny):

To biel jest może najpiękniejszą z barw
Gdy nocą spod Księżyca rzęs
Płynie na łąki pierwszy śnieg
Nim igliwia sierść poczuje szron
Nim świt usłyszy dzwonki sań
I znajdzie pierwszy ślad

Ty spójrz na biel, na nieobjętą biel
Jej moc, jej blask podpowie Ci
Że biel to Bóg, bezkres, bez czas
Podziwiaj ją, bo jest
Bo jesteś (x2) 

Na oficjalnej stronie AMJ czytamy: "Tekst inspirowany haiku (??? - L. Sz.) Izumi Szikibu (947-1034) w tłumaczeniu Czesława Miłosza z tomu Rok myśliwego":  

Jeżeli ten, na kogo czekam 
Przyjdzie teraz- co zrobię? 
Dziś rano ogród w śniegu 
Tak ładny bez śladu kroków. 


Pomiędzy śniegiem a mężczyzną...
Co lub kto zwycięźy? Jaka okaże się rzeczywistość?